“Snoeien doet groeien” zei mijn opa. Hij was appelboer en in de fruitteelt is snoei een cruciale beheer praktijk. Ook in de houtteelt wordt snoei toegepast om zaaghout zich fout- en knoestvrij te laten ontwikkelen. Sommigen zeggen echter dat snoei helemaal niet nodig is voor een productieve boom. Niets doen kost immers de minste tijd en de boom weet zelf wel hoe hij moet groeien.
Agroforestry, door de integratie van houtige gewassen -bomen en struiken- in landbouwsystemen, levert een aparte situatie op. De centrale gedachte achter Agroforestry systemen is dat het combineren van struiken en bomen met elkaar of met gewassen bijkomende voordelen heeft; de teelten versterken elkaar onderling. Naast ecologische voordelen (biodiversiteit, waterhuishouding, gereduceerde uitspoeling) kunnen er ook productievoordelen optreden (hogere gewasopbrengst, hogere totaalopbrengst, betere kwaliteit hout).
In deze complexere systemen heeft snoei mogelijk andere uitwerkingen dan in monocultuur teelten. Juist zo min mogelijk snoeien kan nu de meest rendabele beslissing zijn, omdat dit arbeid scheelt. Maar snoei kan in deze omstandigheden misschien ook juist de gewasgroei versterken, doordat er meer lichtinval is of doordat de wortelstructuur van de gesnoeide planten veranderd.
Het is mogelijk dat snoei de totaaleffecten en opbrengsten van Agroforestry systemen moduleert. Dat wil zeggen; dat een concurrerend effect van bomen door snoei bijvoorbeeld om kan slaan naar een bevorderend effect voor gewassen. De beslissing om wel of niet te snoeien, en hoe men snoeit in Agroforestry systemen verdient daarom bijzondere aandacht. Kennis rond dit vraagstuk is tot op heden zeer beperkt.
Daarom heb ik besloten om voor de afstudeerscriptie van mijn Master opleiding Organic Agriculture aan Wageningen Universiteit de bestaande literatuur over experimenten systematisch te doorgronden.
Daarbij heb ik 133 peer-reviewed artikelen met experimentele data ondergebracht in een database. Deze database is gekoppeld met een interactief dashboard. Dit dashboard laat de gebruiker literatuur selecteren aan de hand van verscheidene filters, zoals:
- Condities: klimaatzone, vegetatie soorten, lengte van het experiment,
- Interventies: type snoei, intensiteit, frequentie, timing, hergebruik organisch materiaal
- Effecten: opbrengst, waterhuishouding, bodemvruchtbaarheid, fotosynthese, etc.
Er wordt momenteel gewerkt aan de publicatie van het onderzoek in een wetenschappelijk tijdschrift. Daarom is het helaas nog niet mogelijk om de inhoud te delen.
Title: Seeing the agro-forest through the pruned trees:
a systematic review of agroforestry pruning experiments, unveiling
research cover and gaps by aligning experiment conditions, interventions
and effects
Abstract: Pruning alters the structure of trees, but can also change their functioning; affecting root biomass, water use, light transmittance, etc. In agroforestry, these changes may affect yields or other ecosystem services, thus influencing system performance and viability. Existing research corroborates the significance of pruning in agroforestry, yet the factors involved across experiments are highly dispersed. Simultaneously, reviews are scarce or limited in scope. This thesis, in the form of a PRISMA systematic literature review, identifies research cover and remaining gaps by comparing the conditions (i.e. climate, farm system, vegetation composition), interventions (i.e. pruning type, intervention variables) and effect indicators of 133 peer-reviewed papers conducting AF pruning experiments. Research is found to concentrate around specific factor sets, such as the effects of applying pollarding residues in silvo-arable systems in tropical climates, as well as the effects of lifting and increased lifting intensity on tree height and diameter in temperate silvo-pastoral and dry climate silvo-agricultural systems. Reviewing the latter scenarios in more detail, it is found that annual lifting can significantly influence tree height and diameter either positively -for Quercus spp., Acer pseudoplatanus and Prunus avium- or negatively -for Fraxinus angustifolia and Albizia procera. In combination with a doubling of crop yields in dry climates under regimes of 70% multi-year annual lifting of Albizia, these results suggest a large potential of pruning for agroforestry performance optimization. Remaining research gaps pertain to, amongst others, continental climates, mixed woody perennial systems in temperate or dry climates, form pruning, the timing of pruning interventions, and the effects of pruning on air moisture and wind speed. Research can be furthered by (i) reviewing in more detail included papers from remaining scenarios, (ii) expanding the review process to include papers from non-AF systems and other pruning types (e.g. root pruning), (iii) synthesizing quantitatively the effect data, and (iv) conducting additional AF pruning experiments relating to identified research gaps.
